Hoofdstuk 1Hoofdstuk 2Hoofdstuk 3Hoofdstuk 4Hoofdstuk 5Hoofdstuk 6Hoofdstuk 7Hoofdstuk 8Hoofdstuk 9Hoofdstuk 10Hoofdstuk 11
Weergave Inhoudsopgave Reageren Summary Afdrukken Download

6.5 Verschillende vormen van validiteit

Over de verschillende vormen van validiteit bestaat veel spraakverwarring. Elk handboek gebruikt ook weer andere definities. Cook en Campbell en Swanborn zijn twee vaak aangehaalde bronnen, die elk een andere indeling hanteren (zie ook: Bryman 1988; Harrison, 1986; Van de Ven &Ferry, 1980). Het lijkt daarom verstandig de verschillende vormen van validiteit die worden onderscheiden kort te beschrijven, zodat een spraakverwarring kan worden voorkomen. 45 Vier vormen van validiteit worden onderscheiden:

  1. Interne validiteit
    Hieronder wordt de mate verstaan waarin op het niveau van de indicatoren onderling, voldoende samenhang bestaat om van een dimensie te spreken. Deze vorm van validiteit kan geheel geanalyseerd worden aan de hand van de reliability- en of factor-analyse, hetgeen hierboven gebeurd is. Ook een Mokken-schaalanalyse zou hierover uitsluitsel kunnen geven.
  2. Externe validiteit
    Dit is de mate waarin een éénmaal uit verschillende indicatoren samengesteld construct (een theoretisch concept) op logische wijze samenhangt met andere constructen/gegevens waarover informatie beschikbaar is. Een simpel voorbeeld: het feit dat het construct ‘Ontwikkeling personeel’ verband hield met de vraag of er een aparte afdeling informatie voorziening was op gemeentelijk danwel gsd niveau is een indicatie voor externe validiteit. Externe validiteit laat zich redelijk onderzoeken door naar correlaties tussen verschillende constructen te kijken. Veel correlaties kunnen vanuit de theorie voorspeld worden, en als een construct veelvuldig afwijkt van de voorspellingen (geen of verkeerde correlatie) is dat een indicatie voor slechte externe validiteit. Op deze gronden is het construct ‘Intensiteit van Computergebruik’ van Scheepers buiten beschouwing gelaten.
  3. Constructvaliditeit
    Construct validiteit is eigenlijk de moeilijkste vorm van validiteit. Er zijn geen aparte tests voor het bepalen van construct validiteit (hoewel sommigen LISREL hiervoor gebruiken). Hier wordt eronder verstaan de mate waarin de verschillende empirische, operationele items tezamen het theoretische concept dekken (zie ook Bryman). De reliability analyse biedt een eerste indicatie voor de construct validiteit. Zij is echter niet afdoende, omdat ook als er een zeer hoge coëfficiënt gevonden wordt, er geen garantie is dat het volledige bereik van het theoretische construct gedekt is door de operationele items. Ook het langslopen van de externe validiteit biedt een aanknopingspunt, maar ook hier geldt weer dat men nooit zeker weet of het gehele construct is gedekt met de gebruikte operationele items. Hier kan geen verificatie gerealiseerd worden. Wel zijn er falsificatie-momenten: de reliability-analyse, de factor-analyse en het testen van de andere vormen van validiteit bieden de mogelijkheid het gebrek aan construct-validiteit te achterhalen. Daarnaast komt het aan op het gezonde verstand. Het langslopen van alle operationele items, en het elke keer beoordelen of deze items logischerwijs als een indicatie kunnen dienen voor het te meten theoretische construct.
  4. Discriminante validiteit
    Deze laatst onderscheiden vorm van validiteit wordt vaak verontachtzaamd, waardoor grote blunders begaan kunnen worden. Het Aston-onderzoek bevat enkele schoolvoorbeelden. Het betreft hier de mate waarin een indicator uitsluitend indicatief is voor één construct. Sommige indicatoren zijn namelijk uitstekende representanten voor één construct, maar zijn tegelijkertijd ook indicatief voor andere constructen. Als men deze indicatoren zou gebruiken bij het bouwen van constructen, dan ontstaan automatische correlaties (een vorm van contaminatie). Voor het analyseren van discriminante validiteit kan gebruik gemaakt worden van een ongerichte (dwz. niet inhoudelijk gestuurde) factor-analyse van alle betrokken indicatoren tegelijkertijd. Ook een Mokken-schaal-analyse zou gebruikt kunnen worden.

volgende paragraaf »